Her gün binlerce vatandaş, 0850’li numaralar başta olmak üzere 0212, 0216 ve 0312 alan kodlarından gelen spam ve dolandırıcılık amaçlı aramalar nedeniyle mağduriyet yaşıyor. Özellikle banka, kargo, sigorta ve kampanya adı altında yapılan bu aramalar artık toplumsal bir sorun haline geldi. Teknoloji editörümüz Ahmet Turan, spam aramalarla mücadelede alınabilecek önlemleri, vatandaşların yasal haklarını ve operatör firmaların sorumluluklarını tüm yönleriyle ele aldı.

Türkiye’de Spam Aramalar Neden Artıyor?

Son yıllarda mobil ve sabit hat kullanıcılarının en büyük şikâyetlerinden biri, izinsiz ve ısrarlı telefon aramaları oldu. Özellikle:

0850 ile başlayan kurumsal görünümlü çağrılar
Büyük şehir alan kodları olan 0212 (İstanbul Avrupa), 0216 (İstanbul Anadolu) ve 0312 (Ankara) numaralarından yapılan aramalar
“Adınıza tanımlı kampanya”, “Borç dosyanız”, “Kargonuz var” gibi ifadelerle yapılan dolandırıcılık girişimleri

vatandaşların hem zamanını hem de kişisel verilerini tehdit ediyor.

Uzmanlara göre bu artışın temel nedenleri arasında; kişisel verilerin izinsiz paylaşımı, yetersiz denetim, sahte şirketler ve numara spoofing (numara taklidi) yöntemleri yer alıyor.

Spam ve Dolandırıcılık Aramalarına Karşı Alınabilecek Önlemler

1. Numara Engelleme ve Akıllı Filtreleme

Akıllı telefonlarda yer alan bilinmeyen numara engelleme özelliği aktif hale getirilmeli.
Operatörlerin sunduğu spam filtreleme servisleri (ücretli/ücretsiz) kullanılmalı.
Üçüncü parti güvenilir çağrı engelleme uygulamaları tercih edilmeli.

2. e-Devlet Üzerinden Ticari İleti İzinlerini Kapatın

Vatandaşlar, e-Devlet üzerinden İleti Yönetim Sistemi (İYS) aracılığıyla:

Arama
SMS
E-posta
izinlerini tek tek kapatabiliyor.

Bu işlem sonrası yapılan izinsiz aramalar doğrudan hukuka aykırı sayılıyor.

3. Bilinmeyen Numara Geri Aranmalı mı?

Uzmanlar, özellikle 0850 ve şehirlerarası görünen ama tanınmayan numaraların geri aranmaması konusunda uyarıyor. Bazı hatlar, geri arandığında yüksek ücretlendirme yapabiliyor.

Vatandaşların Yasal Hakları Nelerdir?

KVKK Açısından

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında:

Açık rıza olmadan yapılan aramalar hukuka aykırıdır
Kişisel verilerin izinsiz kullanımı suçtur
Vatandaşlar KVKK Kurulu’na şikâyet hakkına sahiptir

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

İzinsiz ticari aramalar idari para cezası kapsamındadır
Firmalara binlerce TL’ye varan cezalar uygulanabilmektedir

BTK ve CİMER Başvuru Hakkı

Vatandaşlar:

BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu)
CİMER
Cumhuriyet Savcılıkları

üzerinden dolandırıcılık ve spam aramaları resmi olarak şikâyet edebilir.

Hat Tahsis Eden Operatör Firmaların Sorumlulukları

Uzmanlara göre mobil ve sabit hat sağlayıcıları:

Tahsis ettikleri numaraların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını denetlemekle yükümlüdür
Sahte şirketler adına açılan hatları düzenli kontrol etmek zorundadır
Şikâyet alan numaralar için hızlı askıya alma ve iptal mekanizması işletmelidir

Ancak mevcut tabloda, operatörlerin çoğu zaman reaktif kaldığı ve yalnızca şikâyet sonrası işlem yaptığı görülüyor.

Adı Geçen Firmalar Ne Yapmalı?

1. Şeffaflık ve Açık Rıza

Vatandaşlardan alınan iletişim izinleri belgelendirilmeli
“Biz sizi daha önce aradık” gibi muğlak ifadeler sona erdirilmeli

2. Çağrı Merkezlerinde Denetim

Taşeron çağrı merkezleri sıkı denetlenmeli
Kayıt dışı çalışan firmalarla ilişki kesilmeli

3. Kamuoyuna Açık Kara Liste

Sürekli şikâyet alan numaralar kamuoyuna açık bir şekilde duyurulmalı
Bu numaralar için operatör düzeyinde engelleme uygulanmalı

Bu Bir Dijital Güvenlik Sorunu

Teknoloji editörümüz Ahmet Turan’a göre spam aramalar yalnızca bir rahatsızlık değil, aynı zamanda ciddi bir siber güvenlik ve veri ihlali problemidir:

“Bugün bir telefonla başlayan dolandırıcılık, yarın banka hesaplarına ve kimlik bilgilerine uzanabiliyor. Bu nedenle bireysel önlemler kadar, kamusal denetim de şart.”