Son yıllarda artış gösteren spam ve sahte telefon aramaları, vatandaşların hem kişisel verilerini hem de maddi güvenliğini ciddi biçimde tehdit ediyor. Kendini banka, kargo firması, kamu kurumu ya da özel şirket temsilcisi olarak tanıtan dolandırıcılar, her yaştan kullanıcıyı hedef alıyor. Uzmanlar, bu aramalara karşı bireysel ve kurumsal düzeyde alınabilecek önlemlerin artık zorunlu hale geldiğine dikkat çekiyor.
Spam ve Sahte Aramalar Neden Bu Kadar Arttı?
Uzman değerlendirmelerine göre, artışın temel nedenleri arasında veri sızıntıları, izinsiz pazarlama listeleri, otomatik arama yazılımları (robocall) ve internet üzerindeki kontrolsüz bilgi paylaşımı yer alıyor. Özellikle sosyal medya, e-ticaret siteleri ve ücretsiz uygulamalar üzerinden paylaşılan telefon numaraları, dolandırıcılar için kolay hedef haline geliyor.
Sahte Aramalar En Çok Hangi Yöntemlerle Yapılıyor?
Dolandırıcıların en sık başvurduğu yöntemler şu başlıklar altında toplanıyor:
- Banka hesabında şüpheli işlem olduğu iddiası
- Kargo veya icra dosyası bahanesi
- “Adınız terör soruşturmasına karıştı” gibi korku odaklı senaryolar
- Yatırım, kripto para veya yüksek kazanç vaadi
- Tek tuşla geri arama tuzakları
Bu aramaların ortak noktası, aciliyet ve panik duygusu yaratmak.
Telefon Ayarları Üzerinden Alınabilecek Temel Önlemler
Akıllı telefon kullanıcıları, cihaz ayarları üzerinden önemli ölçüde koruma sağlayabiliyor.
- Bilinmeyen numaralardan gelen aramaları sessize alma
- Tanınmayan numaraları otomatik reddetme
- Arama kimliği ve spam filtresi özelliklerini aktif etme
Android ve iOS işletim sistemleri, son yıllarda spam algılama konusunda ciddi gelişmeler kaydetti.
Operatör ve Resmî Kurumlar Üzerinden Korunma Yolları
Türkiye’de spam ve izinsiz aramalarla mücadele kapsamında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu önemli bir rol üstleniyor. Vatandaşlar, ticari elektronik iletileri engellemek için e-Devlet üzerinden İleti Yönetim Sistemi’ne (İYS) giriş yaparak izinlerini kontrol edebiliyor.
Bu sistem sayesinde:
- Hangi firmaların arama ve mesaj izni olduğu görülebiliyor
- İzinler tek tıkla iptal edilebiliyor
- İzinsiz aramalar resmî olarak kayıt altına alınabiliyor
Üçüncü Parti Uygulamalar Ne Kadar Güvenli?
Spam engelleme uygulamaları, doğru kullanıldığında etkili bir kalkan oluşturabiliyor. Ancak uzmanlar, her uygulamanın güvenilir olmadığını vurguluyor. Uygulama indirilirken geliştirici bilgileri, kullanıcı yorumları ve veri erişim izinleri mutlaka incelenmeli.
Özellikle Google ve Apple uygulama mağazalarında yer alan, yüksek puanlı ve uzun süredir güncellenen yazılımlar tercih edilmeli.
Sahte Arama Geldiğinde Kesinlikle Yapılmaması Gerekenler
Uzmanlar, dolandırıcılıkla sonuçlanan vakaların büyük bölümünde aynı hataların tekrarlandığını belirtiyor:
- Arayan kişiye kimlik veya hesap bilgisi vermek
- SMS ile gelen linklere tıklamak
- “Geri arama” tuşuna basmak
- Aramayı uzun süre devam ettirmek
Bu tür aramalarda en güvenli yöntem telefonu kapatmak ve numarayı engellemek olarak öne çıkıyor.
Hukukî Haklar ve Şikâyet Süreci
İzinsiz aramalar, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında suç teşkil edebiliyor. Vatandaşlar;
- BTK şikâyet sistemi
- Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER)
- Savcılıklar
üzerinden resmî başvuru yapabiliyor. Şikâyet sayılarındaki artış, kurumların bu alandaki yaptırımlarını her geçen gün artırmasına zemin hazırlıyor.
Uzmanlardan Net Mesaj: Dijital Hijyen Şart
Siber güvenlik uzmanları, spam aramaların tamamen bitmesinin kısa vadede mümkün olmadığını ancak dijital hijyen alışkanlıkları ile riskin ciddi oranda azaltılabileceğini vurguluyor. Telefon numarasını gereksiz platformlarla paylaşmamak, gizlilik ayarlarını düzenli kontrol etmek ve şüpheli her iletiyi ciddiye almak, bireysel güvenliğin temel taşları arasında gösteriliyor.
Umut Eczanesi 
