Sosyal medyada hızla yayılan bilgi kirliliği, milyonlarca insanı yanıltıyor. Peki, paylaşılan bu iddialar ne kadar doğru? “Efsane Mi, Gerçek Mi?” köşemizde sosyal medya efsanelerini mercek altına alıyoruz.
Günümüzde sosyal medya, haber alma alışkanlıklarını kökten değiştirdi. Ancak bu dönüşüm, beraberinde yanlış bilgi, asılsız iddialar ve şehir efsanelerini de getirdi. Özellikle Twitter (X), Instagram, Facebook, TikTok ve WhatsApp gruplarında dolaşıma giren içerikler, kısa sürede milyonlara ulaşıyor. Peki bu paylaşımların ne kadarı gerçek, ne kadarı sadece bir efsane?
Sosyal Medya Efsanesi Nedir?
Sosyal medya efsaneleri;
- Kaynağı belirsiz,
- Genellikle “bir arkadaşım söyledi”, “doktorlar açıklıyor” gibi ifadelerle başlayan,
- Kanıt sunulmayan,
- Duygu sömürüsü veya korku unsuru barındıran
iddialardan oluşur.
Bu içerikler çoğu zaman etkileşim almak, tıklanma artırmak veya manipülasyon amacıyla üretilir.
Efsane 1: “Telefonlar Dinliyor, Konuştuğumuz Reklam Olarak Karşımıza Çıkıyor”
❌ Efsane mi?
Bu iddia, sosyal medyada en yaygın inanışlardan biri.
✅ Gerçek Ne?
Uzmanlara göre akıllı telefonlar sürekli olarak ortam dinlemesi yapmıyor. Reklamların karşımıza çıkmasının temel nedeni:
- Arama geçmişi
- Ziyaret edilen internet siteleri
- Sosyal medya etkileşimleri
- Konum ve uygulama izinleri
Algoritmalar, kullanıcı davranışlarını analiz ederek hedefli reklam sunuyor. Bu durum, “dinleniyoruz” algısını güçlendiriyor.
Efsane 2: “WhatsApp Mesajları Silinse Bile Okunuyor”
❌ Efsane mi?
Sıkça paylaşılan ekran görüntüleriyle desteklenmeye çalışılan bir iddia.
✅ Gerçek Ne?
WhatsApp, uçtan uca şifreleme teknolojisi kullanıyor. Bu sistemde:
- Mesajlara yalnızca gönderen ve alıcı erişebiliyor
- WhatsApp dahil üçüncü taraflar içerikleri okuyamıyor
Silinen mesajlar, karşı taraf okumadan silindiyse içeriğe erişim mümkün değil.
Efsane 3: “Gece Saat 03.00’te Uyanmak Manevi Bir İşarettir”
❌ Efsane mi?
Özellikle TikTok ve Instagram Reels videolarında sıkça dile getiriliyor.
✅ Gerçek Ne?
Uzmanlara göre bu durumun nedeni:
- Uyku döngüleri
- Stres
- Kaygı bozuklukları
- Düzensiz uyku saatleri
Bilimsel olarak, belirli bir saatte uyanmanın metafizik bir anlam taşıdığına dair kanıt bulunmuyor.
Efsane 4: “Paylaşmazsan Başına Kötü Bir Şey Gelecek” Zincir Mesajları
❌ Efsane mi?
Yıllardır WhatsApp ve Facebook’ta dolaşımda.
✅ Gerçek Ne?
Bu mesajlar tamamen psikolojik baskı ve duygu manipülasyonu içeriyor. Hiçbir bilimsel veya gerçek temeli bulunmuyor. Amaç, mesajın daha fazla kişiye yayılması.
Efsane 5: “Yeni Kimlik Kartları Çip Üzerinden Takip Ediyor”
❌ Efsane mi?
Sosyal medyada sıkça gündeme gelen bir iddia.
✅ Gerçek Ne?
Yeni kimlik kartlarındaki çipler:
- Kişisel bilgileri güvenli şekilde saklamak
- Sahteciliği önlemek
- Resmî işlemleri hızlandırmak
amacıyla kullanılıyor. Konum takibi gibi bir özellik söz konusu değil.
Uzmanlar Uyarıyor: Bilgi Kirliliğine Dikkat
İletişim ve bilişim uzmanları, sosyal medyada paylaşılan her bilginin doğru kabul edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle:
- Kaynağı olmayan paylaşımlar
- “Son dakika” ibaresiyle servis edilen doğrulanmamış içerikler
- Aşırı korku veya umut vaat eden mesajlar
mutlaka sorgulanmalı.
Yanlış Bilgiyle Mücadelede Vatandaşa Büyük Görev Düşüyor
Uzmanlara göre bireyler:
- Resmî kaynakları takip etmeli
- Haberi birden fazla güvenilir kaynaktan doğrulamalı
- Şüpheli içerikleri paylaşmaktan kaçınmalı
Bu bilinç, bilgi kirliliğinin önüne geçilmesinde kritik rol oynuyor.
“Efsane Mi, Gerçek Mi?” Devam Edecek
Sosyal medyada hızla yayılan iddiaları mercek altına almaya devam edeceğiz. Sağlık, teknoloji, gündem, ekonomi ve toplum başlıkları altında, doğru bilgiye ulaşmanız için “Efsane Mi, Gerçek Mi?” köşemiz düzenli olarak güncellenecek.
Defne Eczanesi 
