Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), engelli bireylerin ücretsiz toplu taşıma hakkıyla ilgili dikkat çeken bir karara imza attı. Kurum, yüzde 99 engelli bir vatandaşın ücretsiz ulaşım hakkından faydalanabilmesi için ayrıca ulaşım kartı çıkarma ve her yıl vize ücreti ödeme zorunluluğu getiren Bursa Büyükşehir Belediyesi hakkında idari para cezası uygulanmasına karar verdi.
TİHEK tarafından alınan karar doğrultusunda Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne 256 bin 357 lira idari para cezası verildi. Kararın gerekçesinde, engelli bireylere yönelik uygulamanın engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiği belirtildi.
Engelli bireyin ailesi TİHEK’e başvurdu
Karara konu olan başvuruyu, yüzde 99 oranında engelli olan kızının ücretsiz ulaşım hakkından yararlanamadığını belirten anne yaptı.
Başvuruda, kızının Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen engelli kimlik kartına sahip olduğu ve mevzuat kapsamında bu kartla refakatçisiyle birlikte ücretsiz toplu taşıma hizmetinden faydalanması gerektiği ifade edildi.
Ancak Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin ücretsiz ulaşım hizmetinden yararlanabilmek için ayrıca Bursakart alınmasını şart koştuğu, bu kartın da her yıl ücret karşılığında vize işlemine tabi tutulduğu belirtildi. Başvurucu, engelli vatandaşlardan talep edilen bu ek işlemlerin diğer ücretsiz ulaşım hakkı sahipleriyle kıyaslandığında farklı bir uygulama oluşturduğunu savundu.
TİHEK: Farklı uygulamanın makul gerekçesi bulunamadı
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu yaptığı incelemede, ücretsiz seyahat hakkına sahip gruplar arasında farklı uygulamalar olduğunu tespit etti. Kurul değerlendirmesinde; şehit yakınları, gaziler, vazife malulleri ve bazı hak sahiplerinin Bakanlık tarafından verilen kartlarla herhangi bir ek kart veya ücret ödemeden toplu taşıma hizmetinden yararlanabildiği belirtildi.
Buna karşılık engelli bireylerin ücretsiz ulaşım hakkını kullanabilmesi için:
- Kişiselleştirilmiş Bursakart çıkarması,
- Kart için ücret ödemesi,
- Her yıl vize işlemi yaptırması
gerektiği ifade edildi.
TİHEK, bu farklı uygulamanın objektif ve makul bir gerekçeye dayanmadığı sonucuna vardı.
Ücretsiz ulaşım hakkı için ek şart getirilemez
Kararda, ilgili mevzuatta engelli bireylerin ücretsiz seyahat hakkından yararlanabilmesi için engelli kimlik kartı veya gerekli belgeleri ibraz etmesinin yeterli olduğu vurgulandı. Engelli vatandaşların sahip olduğu ücretsiz ulaşım hakkının, ek ücret ve yıllık vize şartına bağlanmasının hakkın kullanımını zorlaştırdığı değerlendirmesi yapıldı. TİHEK, engelli bireylerin diğer ücretsiz ulaşım hakkı sahiplerinden daha ağır şartlara tabi tutulmasının ayrımcı nitelikte olduğuna karar verdi.
Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne 256 bin 357 lira ceza
Kurul, uygulamanın engelli bireyler üzerindeki etkisini, ihlalin ağırlığını ve sonuçlarını dikkate alarak Bursa Büyükşehir Belediyesi hakkında 256 bin 357 TL idari para cezası uygulanmasına hükmetti.
Karar, engelli bireylerin kamu hizmetlerine erişiminde eşitlik ilkesinin önemini bir kez daha gündeme getirdi. Uzmanlar, benzer uygulamaların yalnızca ulaşım alanında değil, engelli vatandaşların kamu hizmetlerine erişimini ilgilendiren tüm alanlarda ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Duru Eczanesi 
